sınıfta açıköğretime geçen öğrenci sayısı bir yıl içinde yaklaşık üç kat arttı. Aynı kademede sınıf tekrarı oranları da dikkat çekici seviyelere ulaştı. Genel liselerde yüzde 18,5, mesleki ve teknik liselerde yüzde 28,5, imam hatip liselerinde ise yüzde 30 oranında sınıf tekrarı yaşandı.
Türk Eğitim Derneği’nin düşünce kuruluşu TEDMEM tarafından hazırlanan “2025 Eğitim Değerlendirme Raporu”, ortaokuldan liseye geçişin kritik eşiği olan 9. sınıfa dikkat çekiyor. Rapora göre, öğrencilerin önemli bir bölümü eğitim sistemiyle bağını bu aşamada zayıflatıyor.
2024–2025 eğitim öğretim yılı verileri de bu tabloyu destekliyor. 9. sınıf düzeyinde sınıf tekrarı oranları yüksek seyrederken, açıköğretime yönelimin hızla arttığı görülüyor. Raporda, bu eğilimin öğrencilerin akademik ve sosyal uyum süreçlerinde yaşanan sorunlara işaret ettiği belirtilerek, ortaöğretime geçişte destekleyici politikalara ihtiyaç olduğu vurgulanıyor.
DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜM VE EĞİTİM
Raporda öne çıkan başlıklardan biri de demografik değişim. Türkiye’de doğurganlık oranlarının düşmesiyle birlikte eğitim sisteminde yeni planlamaların zorunlu hale geldiği ifade ediliyor. Buna göre, 2030 yılında ilkokula başlayacak öğrenci sayısının yüzde 21 daha az olması bekleniyor.
Bu durum; eğitim bütçesinden derslik kapasitesine, öğretmen ihtiyacından yükseköğretim kontenjanlarına kadar birçok alanda yeniden yapılanma gerektiriyor.
EĞİTİM BÜTÇESİ VE NİTELİK TARTIŞMASI
2025 yılı eğitim bütçesi bir önceki yıla göre yüzde 35 artarak 2 trilyon 186 milyar TL’ye ulaştı. Ancak rapora göre bu artış, yüksek enflasyon nedeniyle büyük ölçüde mevcut harcamaları korumaya yönelik kaldı.
Kaynakların daha etkin kullanılması ve doğrudan eğitimin niteliğini artıracak alanlara yönlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
KRONİK SINAV DÖNGÜSÜ
2025 YKS verileri, yükseköğretime geçişte sınav odaklı yapının kronikleştiğini ortaya koyuyor. Bir programa yerleşen adayların yalnızca yüzde 30,12’si lise son sınıf öğrencilerinden oluşuyor. Başka bir ifadeyle, yerleşen her 10 adaydan 7’si sınava tekrar giriyor.
Lise son sınıf düzeyindeki 812 bin adayın:
- Yüzde 48,57’si tercih yaptı
- Yalnızca yüzde 16,46’sı dört yıllık lisans programlarına yerleşebildi
Bu veriler, üniversiteye geçişteki yoğun rekabeti ve tekrar eden sınav döngüsünü gözler önüne seriyor.
ÜNİVERSİTEYE TALEP AZALIYOR
Raporda ayrıca yükseköğretimin toplumsal işlevine yönelik algının değiştiğine dikkat çekiliyor. 25-34 yaş aralığındaki işsizlerin yaklaşık yüzde 49,2’sinin üniversite mezunu olması, üniversite eğitiminin ekonomik getirisine dair soru işaretlerini artırıyor.
EĞİTİMDE BÜYÜK DÖNÜŞÜM
Eğitim sistemlerinin; dijitalleşme, yapay zekâ, iklim krizi ve değişen iş gücü piyasalarıyla birlikte tarihinin en hızlı dönüşüm süreçlerinden birini yaşadığı ifade ediliyor.
Bu çok boyutlu değişim, eğitim politikalarının yalnızca bugünü değil, belirsizleşen geleceği de dikkate alarak şekillendirilmesini zorunlu kılıyor.
ORTAÖĞRETİMDE ÖNE ÇIKAN SORUNLAR
Rapora göre ortaöğretimde dikkat çeken temel sorun alanları şunlar:
- Üniversiteye geçişte yoğun yığılma
- Liselerin hayata hazırlama işlevinin zayıflaması
- Artan devamsızlık, sınıf tekrarı ve açıköğretime yönelim
- Sınav odaklı sistemin öğrenme süreçlerini gölgelemesi
30.03.2026
Saat: 21.20
