“Cehennem gezegeni” şaşırttı: Beklenmedik atmosfer keşfi
James Webb Uzay Teleskobu, yıldızına aşırı yakınlığı nedeniyle atmosferini kaybetmiş olması beklenen süper-Dünya TOI-561 b çevresinde şaşırtıcı bir keşfe imza attı. Bilim insanları, normalde “çıplak kaya” olması gereken bu gezegende atmosfer bulunduğunu açıkladı.
37 saatlik gözlemden çarpıcı sonuç
1-3 Mayıs 2024 tarihleri arasında yapılan gözlemler kapsamında teleskop, gezegeni 37 saat boyunca kesintisiz izledi. Çalışmanın sonuçları 11 Aralık 2025’te The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandı.
Araştırmacılar, gezegenin yıldızının arkasına geçtiği dört “ikincil tutulma” anını analiz ederek gündüz tarafındaki sıcaklığı doğrudan ölçtü.
Beklenenden çok daha serin
Elde edilen veriler, gezegenin tahmin edilenden çok daha düşük sıcaklığa sahip olduğunu ortaya koydu. NIRSpec ile yapılan ölçümlerde yüzey sıcaklığı yaklaşık 1.800°C olarak belirlendi.
Oysa atmosferi olmayan bir kaya gezegen için beklenen sıcaklık 2.700°C civarındaydı. Bu fark, gezegenin yaklaşık 1.700 derece daha “serin” olduğunu gösterdi ve bilim insanlarını şaşırttı.
Yoğunluk gizemi
Dünya’nın yaklaşık 1,4 katı yarıçapa ve iki katı kütleye sahip olan TOI-561 b’nin, beklenenden daha düşük yoğunlukta olduğu da belirlendi. Araştırma ekibi bu durumu iki ihtimale bağlıyor:
- Daha küçük bir demir çekirdeğe sahip olması
- Ya da kalın bir atmosferin gezegeni olduğundan büyük göstermesi
Gezegenin, Güneş’ten daha yaşlı ve metal bakımından fakir bir yıldızın etrafında dönmesi de oluşum sürecinin farklı bir kimyasal ortamda gerçekleştiğine işaret ediyor.
Atmosferin sırrı: magma okyanusu
Bilim insanlarına göre bu sıra dışı atmosferin kaynağı, gezegenin yüzeyindeki “magma okyanusu” olabilir.
Bu modele göre gezegenin yüzeyindeki erimiş kaya katmanı ile atmosfer arasında sürekli bir gaz alışverişi bulunuyor. Uzaya kaçan gazların yerine, iç kısımlardan yeni gazlar salınarak atmosfer adeta kendini yeniliyor.
Araştırmacılar ayrıca, elde edilen verilerin su buharı ve ışığı yansıtan silikat bulutlarının varlığıyla da uyumlu olduğunu belirtiyor.
Kaynak:https://www.sozcu.com.tr/cehennem-gezegeninden-beklenmedik-bir-atmosfer-cikti-p306189
31.03.2026-18:44
