Miyopluk yani uzağı net görememe sorunu yıllardır çoğunlukla ekran kullanımına bağlanıyordu. Ancak ABD’deki SUNY College of Optometry araştırmacıları, sorunun yalnızca ekranlardan kaynaklanmayabileceğini belirtiyor.
Uzmanlara göre asıl problem, loş ışıkta uzun süre yakına odaklanma alışkanlığı olabilir. Telefon, tablet ya da başka bir şeye uzun süre yakından bakmak ve bunu düşük ışıkta yapmak, zamanla miyopluk riskini artırabiliyor.
Çalışmaya göre özellikle kapalı ortamlarda, düşük ışık altında yapılan yakın mesafe aktiviteleri sırasında retinaya ulaşan ışık miktarı azalıyor. Uzmanlara göre bu durum, miyop gelişimini tetikleyebilecek ortak bir mekanizma olarak değerlendiriliyor.
Araştırmacılar, loş ışıkta uzun süre yakına odaklanmanın göz sağlığı üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceğini ve bunun zamanla miyopluk riskini artırabileceğini belirtiyor.
Araştırmanın kıdemli yazarı Jose‑Manuel Alonso, miyopluğun dünya genelinde giderek yaygınlaştığını belirtti. Alonso, buna rağmen hastalığın nedeninin hâlâ tam olarak bilinmediğini ifade etti.
Alonso, “Miyopluk dünya genelinde neredeyse salgın düzeyine ulaştı ama nedenini hâlâ tam bilmiyoruz. Bulgularımız, uzun süreli yakın çalışmalarda retinaya ulaşan ışık miktarının önemli bir etken olabileceğini gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu
Ekran değil, ‘yakına bakma’ süresi
Miyopluk günümüzde dünya genelinde hızla artış gösteriyor. Yapılan değerlendirmelere göre ABD ve Avrupa’da genç yetişkinlerin neredeyse yarısı bu sorundan etkilenirken, Doğu Asya’nın bazı bölgelerinde oran yaklaşık yüzde 90’a kadar çıkabiliyor.
Uzmanlar, genetik yatkınlığın önemli bir faktör olduğunu belirtse de artışın yalnızca birkaç kuşak içinde bu kadar hızlı yaşanmasının çevresel etkenlerin de güçlü bir rol oynadığını gösterdiğini ifade ediyor. Özellikle uzun süre yakına odaklanma alışkanlığının bu artışta etkili olabileceği düşünülüyor.
Araştırmayı yürüten SUNY College of Optometry ekibi, “ekranlar miyop yapıyor” şeklindeki tek başına yapılan açıklamanın yeterli olmadığını belirtiyor. Uzmanlara göre telefon, tablet ya da kitap gibi araçların ortak noktası, gözün uzun süre yakın mesafeye odaklanması.
Araştırmacılar, özellikle kapalı ortam, loş ışık ve uzun süre yakına odaklanma birleştiğinde gözün içindeki ışık dengesinin etkilenebileceğini söylüyor. Bu durumun da zamanla miyopluk riskini artırabileceği ifade ediliyor.
Retinaya daha az ışık gidiyor
Çalışmaya göre bu durumun arkasındaki mekanizma şu şekilde açıklanıyor: Dışarıda, parlak ışık altında göz bebeği küçülse bile ortamda yeterince ışık bulunduğu için retinaya ulaşan ışık miktarı yeterli oluyor.
Ancak kapalı ve loş ortamlarda yakına odaklanıldığında, görüntüyü netleştirmek için göz bebeği yine küçülebiliyor. Ortam ışığının da düşük olmasıyla birlikte retinaya ulaşan ışık miktarı daha da azalabiliyor.
Araştırmacılara göre bu durum, retina aydınlanmasının ciddi şekilde düşmesine neden olarak miyop gelişme riskini artırabilecek faktörlerden biri olabilir.
Araştırmada yer alan doktora öğrencisi Urusha Maharjan, bu durumu şu şekilde açıklıyor: Parlak ışıkta göz bebeği ışığa tepki olarak küçülür. Ancak kapalı ortamda yakına bakarken, ortam ışığı az olsa bile görüntüyü netleştirmek için göz bebeği yine küçülebilir.
Maharjan’a göre loş ışık ile bu durum bir araya geldiğinde retinaya ulaşan ışık miktarı daha da azalabiliyor. Bu da gözün aldığı ışığın düşmesine neden olarak miyop gelişimi açısından etkili olabilecek bir durum oluşturabiliyor.
Çalışmada ayrıca miyopluğu tetiklemek için kullanılan negatif lenslerin de benzer bir etki yaratabileceği ifade ediliyor. Araştırmacılara göre odaklanma (akomodasyon) arttıkça göz bebeğinin küçülmesi daha da belirgin hale gelebiliyor.
Uzmanlar, bu durumun dakikalar boyunca devam etmesi halinde etkinin daha da güçlenebileceğini ve retinaya ulaşan ışık miktarının azalmasının miyop gelişimi üzerinde etkili olabileceğini belirtiyor.
Çözüm: Daha aydınlık, daha sık mola
Araştırmacılara göre bu yaklaşım doğrulanırsa miyop kontrolüne yönelik bakış açısı da değişebilir. Uzmanlar, özellikle kapalı ortamlarda çalışan veya uzun süre yakına odaklanan kişilerin daha aydınlık ortamlarda bulunmasının ve gözlerin aşırı odaklanmasını azaltacak önlemler alınmasının önemli olabileceğini belirtiyor.
Buna göre göz sağlığını korumak için güvenli şekilde daha parlak ışığa maruz kalmak ve uzun süre yakına bakmanın oluşturduğu göz bebeği kısılması yükünü azaltmak için daha sık mola vermek öneriliyor.
Uzmanlar, bu yaklaşımın farklı yöntemlerle desteklenebileceğini belirtiyor. Buna göre çok odaklı lensler, kontrastı azaltan bazı optik çözümler ve atropin damla gibi tedavi yöntemlerinin miyop kontrolünde yardımcı olabileceği ifade ediliyor.
Ayrıca gün içinde daha fazla açık havada zaman geçirmenin de göz sağlığı açısından faydalı olabileceği ve miyop gelişme riskini azaltmaya katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
08.03.2026-16:35
