Yıllardır miyopluk (uzağı net görememe) artışının nedeni olarak ekran kullanımı gösteriliyordu. Ancak ABD’deki SUNY College of Optometry araştırmacılarına göre asıl sorun ekranın kendisinden çok, loş ışıkta uzun süre yakına odaklanma alışkanlığı olabilir. Araştırmaya göre özellikle kapalı mekânlarda, düşük aydınlatma altında yapılan “yakın iş” sırasında retinaya ulaşan ışık miktarı azalıyor. Bu durumun da miyop gelişimini tetikleyen ortak bir mekanizma olabileceği düşünülüyor.
Çalışmanın kıdemli yazarı Jose-Manuel Alonso, konuyla ilgili şu değerlendirmeyi yaptı:
“Miyopluk dünya genelinde neredeyse salgın düzeyine ulaştı. Ancak nedenini hâlâ tam olarak bilmiyoruz. Bulgularımız, uzun süreli yakın çalışmada retinaya ulaşan ışık miktarının kritik bir etken olabileceğini gösteriyor.”
Ekran değil, yakına bakma süresi
Miyopluk dünya genelinde hızla artıyor. ABD ve Avrupa’da genç yetişkinlerin yaklaşık yarısının miyop olduğu tahmin edilirken, Doğu Asya’nın bazı bölgelerinde bu oran yüzde 90’a kadar çıkabiliyor.
Genetik yatkınlık önemli olsa da, birkaç kuşak içinde bu kadar hızlı artış yaşanması çevresel faktörlerin etkisini güçlendiriyor.
Araştırmacılar, “ekranlar miyop yapıyor” şeklindeki tek açıklamaya itiraz ediyor. Telefon, tablet ya da kitap… Hepsinin ortak noktası, gözün uzun süre yakına odaklanması. Uzmanlara göre özellikle kapalı ortam + loş ışık + uzun süre yakın odak üçlüsü, gözün içindeki ışık dengesini bozarak miyop riskini artırabilir.
Retinaya daha az ışık ulaşıyor
Araştırmanın önerdiği mekanizmaya göre, dışarıda parlak ışıkta göz bebeği küçülse bile ortam çok aydınlık olduğu için retinaya yine de yeterli ışık ulaşabiliyor.
Ancak içeride loş ışıkta yakına odaklanırken görüntüyü keskinleştirmek için göz bebeği yine küçülebiliyor. Bu durum loş ortamla birleştiğinde retinaya ulaşan ışık miktarını ciddi biçimde azaltabiliyor.
Araştırmayı yürüten doktora öğrencisi Urusha Maharjan bu durumu şöyle açıklıyor:
“Parlak ışıkta göz bebeği ışığa tepki olarak küçülür. İçeride yakına bakarken ise ışık az olsa bile görüntüyü netleştirmek için yine küçülebilir. Loş ışıkla birleştiğinde bu durum retinaya ulaşan ışığı daha da azaltabilir.”
Çalışma ayrıca, miyopluğu tetiklemek için kullanılan negatif lenslerin de benzer bir mekanizmayla etkili olabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmacılara göre odaklanma arttıkça göz bebeğinin küçülmesi güçlenebiliyor ve bu etki dakikalar boyunca sürdüğünde daha belirgin hale gelebiliyor.
Çözüm: Daha aydınlık ortam ve sık mola
Bilim insanları, bu yaklaşım doğrulanırsa miyop kontrolünde bakış açısının değişebileceğini söylüyor. Uzmanlara göre göz sağlığı için daha aydınlık ortamlarda çalışmak, sık sık mola vermek ve mümkün olduğunca dışarıda vakit geçirmek önemli olabilir.
Kaynak:Yıllardır suçu ekrana atıyorduk, meğer sebep başkaymış… Loş ışık sevenler dikkat! – (2/9)
Fotoğraf Kaynak:Yıllardır suçu ekrana atıyorduk, meğer sebep başkaymış… Loş ışık sevenler dikkat! – (2/9)
Haber Giriş: 08.03.2026 20:53
