Dünyanın en yüksek dağ silsilesi olan Himalayalar’da, iklim değişikliğinin etkileri bu kez yıkıcı bir felaketle kendini gösterdi. 2023 yılının Ekim ayında, yaklaşık 5 bin 800 metre yükseklikte bulunan South Lhonak Buzul Gölü’nün doğal seti çöktü. Gece yarısı meydana gelen olayda, devasa su kütlesi ve beraberinde sürüklenen enkaz, bir vadiyi adeta yuttu.
Gece Yarısı Gelen Yıkım
The Wall Street Journal tarafından aktarılan bilgilere göre, felaket gece saat 02.00 sularında meydana geldi. Ani çöküşle birlikte göl suları kontrolsüz şekilde boşaldı ve aşağı doğru büyük bir hızla ilerledi.
Olay sırasında bölgede bulunan taksi şoförü Dharmendra Prasad, çığlıklarla uyandığını ve ailesini kurtarmaya çalıştığını anlattı. Ancak yaşanan panik ve hızla yayılan sel dalgası, birçok kişinin hayatını altüst etti. Prasad, yaşadığı dehşeti, “Etrafıma baktığımda ne arabam ne de ailem vardı” sözleriyle dile getirdi.
Tsunamiye Benzeyen Doğa Olayı
Uzmanlara göre yaşanan olay, klasik bir sel ya da heyelan değil. Bu tür felaketler literatürde “buzul gölü taşkını” (GLOF) olarak tanımlanıyor. Ancak South Lhonak örneğinde, ortaya çıkan dev su dalgası ve taşıdığı kaya-çamur kütlesi nedeniyle olay, “buzul tsunamisi” olarak nitelendiriliyor.
Gölü tutan doğal setin (moren) çökmesiyle birlikte, yalnızca su değil, devasa miktarda kaya ve çamur da vadilere doğru sürüklendi.
İklim Değişikliği Tehlikeyi Büyütüyor
Bilimsel araştırmalar, buzul göllerinin hızla büyüdüğünü ortaya koyuyor. 1990 ile 2018 yılları arasında dünya genelinde bu göllerin hacmi yaklaşık yüzde 50 oranında arttı.
NASA verilerine göre, bu göllerde biriken su miktarı, İtalya’daki Como Gölü’nün hacminin iki katına ulaştı.
Hindistan Uzay Araştırma Kurumu’nun bulguları ise Himalayalar’daki riskin boyutunu gözler önüne seriyor. Bölgedeki 2.400 büyük buzul gölünden 600’ü, son 40 yılda iki katından fazla büyüdü.
Morenler Neden Çöküyor?
Buzul göllerini çevreleyen morenler; kaya, toprak ve buz karışımından oluşan doğal setlerdir. Ancak artan sıcaklıklar, bu yapıları bir arada tutan buzun erimesine neden oluyor.
Uzmanlar, bu “doğal barajların” dayanıklılığının giderek azaldığını ve küçük bir tetikleyiciyle dahi çökebileceğini belirtiyor. Bu da yüksek dağlık bölgelerde ani ve yıkıcı felaketlerin yaşanma riskini artırıyor.
60 Yılda 12 Kat Büyüdü
South Lhonak Gölü ilk kez 1962 yılında bir uydu tarafından tespit edildiğinde küçük bir buz parçasıydı. Ancak buzulların hızla geri çekilmesiyle birlikte göl, yaklaşık 60 yıl içinde 12 kat büyüdü.
Felaket gecesi gölün suyunun yaklaşık yarısı boşalırken, taşınan enkaz miktarı su hacminin beş katına ulaştı. Bu durum, yıkımın etkisini katbekat artırdı.
Bölge Alarm Veriyor
Hindistan’ın Sikkim eyaleti, buzul gölleri açısından yüksek risk taşıyan bölgeler arasında yer alıyor. Yetkililer, bölgede patlama riski bulunan en az 16 göl tespit edildiğini açıkladı.
Dikkat çekici bir detay ise, South Lhonak Gölü’nde felaketten yalnızca üç hafta önce erken uyarı sistemi kurma çalışmalarının başlatılmış olması.
Can Kaybı 100’e Ulaştı
Yetkililer, yaşanan felakette en az 100 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Arama kurtarma çalışmaları ise zorlu coğrafi koşullar nedeniyle güçlükle sürdürülüyor.
Uzmanlar, bu tür olayların gelecekte daha sık yaşanabileceği konusunda uyarırken, iklim değişikliğinin yüksek dağ ekosistemleri üzerindeki etkilerine dikkat çekiyor.
Fotoğraf Kaynak:https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/wall-street-journal-inceledi-5-bin-800-metre-yukseklikte-nasil-tsunami-olabilir-270688
Haber Giriş: 01.04.2026 14:42
