Dünyanın en eski buzdağlarından biri olan A23a, yaklaşık 40 yıl süren dikkat çekici yolculuğunun ardından parçalanarak yok olma sürecine girdi. Bir dönem dünyanın en büyük buzdağı olan A23a, bilim insanlarını yıllarca büyüleyen hareketleriyle dikkat çekmişti.
Bir zamanlar kapladığı alan Londra’nın iki katından fazla olan dev buzdağı, son bir yıl içinde hızla eriyip parçalanmaya başladı. Günümüzde A23a’dan geriye kalan parçalar, daha sıcak okyanus sularında yavaş yavaş yok oluyor. Antarktika’nın buzlu denizlerinden uzaklaşan buzdağının birkaç hafta içinde tamamen kaybolması bekleniyor.
Tüm buzdağları zamanla eriyip yok olur. Ancak bilim insanları, A23a’nın parçalanma sürecini inceleyerek Antarktika’nın diğer bölgelerinin iklim değişikliği karşısında nasıl tepki verebileceğine dair önemli ipuçları elde etmeyi amaçlıyor. Cambridge’deki Britanya Antarktik Araştırma Merkezi’nden Prof. Mike Meredith, “Bu olağanüstü bir yolculuktu. Ancak artık son demlerini yaşıyor” ifadelerini kullandı.
Hikâyesi 1986’da başladı
A23a’nın hikâyesi 1986 yılına uzanıyor. O yıl Ukrayna’nın kuzeyindeki Çernobil Nükleer Santrali’nde bir reaktör patlamış, Gary Lineker Meksika’daki FIFA Dünya Kupası’nda Altın Ayakkabı ödülünü kazanmış ve Whitney Houston ilk Grammy ödülünü almıştı. Aynı dönemde, gözlerden uzakta Antarktika’daki Filchner Buz Rafı’nda büyük bir kırılma yaşandı ve buradan kopan dev buz kütlelerinden biri A23a oldu.
Yaklaşık 4 bin kilometrekare büyüklüğündeki buzdağı kısa süre içinde Weddell Denizi’nin çamurlu tabanına takıldı ve burada 30 yıldan fazla hareketsiz kaldı. Bilim insanları, buzdağının yeniden hareket etmeye başladığını 2020 yılında fark etti.
Dev buzdağının uzun yolculuğu
Okyanus akıntıları ve deniz tabanının şekli tarafından yönlendirilen A23a, “Buzdağı Geçidi” olarak bilinen rotayı takip ederek Güney Orkney Adaları’na doğru ilerledi. Burada “Taylor Kolonu” olarak bilinen bir su girdabına takıldı ve yaklaşık sekiz ay boyunca aynı noktada dönmeye devam etti.
Daha sonra Güney Georgia Adası’na doğru ilerleyen buzdağı burada da bir süre kaldı. Birçok Antarktika buzdağı bu bölgede eriyip yok olurken A23a bir kez daha serbest kaldı ve okyanus akıntılarıyla yolculuğunu sürdürdü.
2025 yılının başlarında, aradan geçen 39 yıla rağmen A23a hâlâ dev boyutlara sahipti. Uzunluğu, İngiltere’deki Isle of Wight ile Fransa’daki Normandiya arasındaki mesafeye yaklaşacak kadar büyüktü. Ancak bugün artık Dover ile Calais arasındaki mesafenin yarısına bile ulaşamayacak kadar küçülmüş durumda.
Hızla küçüldü
2025’in ilk yarısında A23a yaklaşık dörtte bir oranında küçüldü. Okyanus suları hem buzdağının yanlarını hem de tabanını aşındırırken büyük parçalar kopmaya başladı. Yıl ortasında dünyanın en büyük buzdağı unvanını kaybetmesine rağmen hâlâ dikkat çeken bir büyüklüğe sahipti.
Ağustos ve eylül aylarında buzdağı, Güney Atlantik Okyanusu’nda Kuzeybatı Georgia Yükselimi bölgesine ulaştı. Aralık ayının sonlarında ise Güney Yarımküre’de yaz mevsiminin zirvesinde sıcak hava dalgasının etkisiyle daha hızlı erimeye başladı.
Uzmanlara göre A23a gibi büyük buzdağlarının parçalanması ve erimesi doğal bir süreç olarak kabul ediliyor ve her zaman doğrudan iklim değişikliğinin sonucu olarak değerlendirilmiyor. Ancak Antarktika’nın bazı bölgelerinde buz kaybının, buz oluşumundan daha hızlı gerçekleştiği belirtiliyor.
Bilim insanları yakından takip ediyor
Bilim insanları A23a’nın parçalanma sürecini yakından izliyor. Bu gözlemlerin, Antarktika’nın yükselen sıcaklıklara nasıl tepki vereceğine dair önemli bilgiler sağlayabileceği düşünülüyor.
Buz rafları, Antarktika’daki buz örtüsünün büyük bölümünün stabil kalmasında kritik rol oynuyor. Ancak ısınan iklim koşullarında bu yapılarının ne kadar hızlı çökeceği ve bunun deniz seviyesine etkisinin ne olacağı henüz tam olarak bilinmiyor.
Son günlerini yaşıyor
22 Şubat’a kadar geçen 11 günlük süreçte buzdağı, Güney Atlantik boyunca kuzeydoğu yönünde ilerledi ve ortalama saatte yaklaşık 2,7 kilometre hızla yol aldı. Bu hareket sırasında yüzey sıcaklığı 10 dereceye ulaşan daha sıcak deniz sularına maruz kaldı.
Son iki haftadır okyanus akıntıları tarafından neredeyse tam bir saat yönünde döngü yapan A23a’nın bu hareketi, bilim insanları tarafından buzdağının “son dansı” olarak yorumlanıyor.
5 Mart itibarıyla A23a’nın büyüklüğü yaklaşık 180 kilometrekareye kadar düştü. Buzdağının alanı 70 kilometrekarenin altına indiğinde, bilim insanlarının A23a’yı takip etmeyi bırakması planlanıyor.
Kaynak: 40 yıllık büyüleyici yolculuğun sonu: Dünyanın en eski buzullarından biri parçalara ayrılıyor
Fotoğraf Kaynak: 40 yıllık büyüleyici yolculuğun sonu: Dünyanın en eski buzullarından biri parçalara ayrılıyor
Haber Giriş: 08.03.2026 20:58
