İnsanların yaklaşık yüzde 10’unun solak olması, ilk bakışta evrim teorisiyle çelişiyor gibi görünebilir. Doğal seçilim prensibine göre bir özelliğin hayatta kalma veya üreme açısından avantaj sağlamaması durumunda zamanla ortadan kalkması beklenir. Ancak solaklık, tarih boyunca insan popülasyonlarında istikrarlı bir oranla varlığını sürdürmeye devam ediyor.
İtalya’daki Chieti-Pescara Üniversitesi’nden bilim insanları tarafından yürütülen yeni bir araştırma, bu durumun arkasındaki evrimsel nedeni açıklamaya çalıştı. Çalışma, sağlak ve solak bireylerin farklı sosyal ve rekabetçi durumlarda değişen avantajlara sahip olabileceğini ortaya koyuyor.
İşbirliği ve rekabette farklı avantajlar
Araştırmaya göre sağlak bireyler, işbirliği gerektiren sosyal davranışlarda daha avantajlı olabiliyor. Bunun nedeni, toplumun büyük çoğunluğunun sağlak olması nedeniyle ortak hareket gerektiren durumlarda daha uyumlu davranabilmeleri.
Buna karşılık solak bireyler, özellikle rekabet içeren ortamlarda avantaj elde edebiliyor. Araştırmacılar, bu avantajın özellikle bire bir karşılaşmalarda belirginleştiğini ve erkeklerde daha güçlü şekilde gözlemlendiğini belirtiyor.
“Evrimsel olarak kararlı strateji” açıklaması
Bilim insanları bu durumu evrimsel oyun teorisinden gelen “evrimsel olarak kararlı strateji” (Evolutionarily Stable Strategy – ESS) kavramıyla açıklıyor.
Bu yaklaşıma göre bir popülasyonda çoğunluk sağlak olduğunda, solak olmak belirli durumlarda avantaj yaratabiliyor. Çünkü solak bireyler azınlık oldukları için davranışları daha az tahmin edilebilir oluyor.
Azınlık olmanın getirdiği avantaj
Solaklığın avantajı özellikle rekabetçi sporlar üzerinden açıklanabiliyor. Örneğin boks gibi bire bir mücadele gerektiren sporlarda sporcuların büyük çoğunluğu sağlak rakiplere karşı antrenman yapıyor.
Bu nedenle bir sporcu solak bir rakiple karşılaştığında, alışık olmadığı bir hareket düzeniyle mücadele etmek zorunda kalıyor. Bu durum solak sporculara küçük ama kritik bir avantaj sağlayabiliyor.
Ancak solaklık çok yaygın hale gelirse bu avantaj ortadan kalkıyor. Çünkü insanlar solak rakiplere karşı da aynı sıklıkta deneyim kazanarak uyum sağlıyor.
Evrimde denge noktası oluşuyor
Araştırmacılara göre bu mekanizma insan popülasyonunda doğal bir denge oluşturuyor. Sağlak bireyler çoğunluğu oluştururken, küçük bir solak azınlık da varlığını sürdürüyor.
Evrimsel biyolojide bu durum “kararlı denge” olarak tanımlanıyor. Sağlaklık ve solaklık stratejileri birbirini tamamen ortadan kaldıramıyor; her birinin avantajı popülasyondaki yaygınlığına bağlı olarak değişiyor.
Bu nedenle insan toplumlarında solakların oranı düşük ama uzun dönem boyunca oldukça istikrarlı bir seviyede kalmaya devam ediyor.
Fotoğraf Kaynak:https://gazeteoksijen.com/bilim-ve-teknoloji/bilim-insanlari-yanitladi-evrim-teorisine-ragmen-neden-hala-solaklar-var-268129
Haber Giriş: 09.03.2026 15:07
