Bilim dünyası, Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızının son 3,6 milyon yılın en yüksek ivmesiyle yavaşladığını saptadı. Uzmanlara göre iklim krizi nedeniyle kutuplardaki buzulların erimesi ve deniz seviyelerinin yükselmesi, gezegenin dengesini bozarak günlerin uzamasına neden oluyor.
Dönüş hızı artık sabit değil
Viyana Üniversitesi ve ETH Zürih’ten bilim insanlarının yürüttüğü kapsamlı araştırma, gezegenimizin dönüş hızındaki yavaşlamanın benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaştığını ortaya koydu.
Uzmanlar, günlerin uzamasının sadece doğal döngülerle açıklanamayacağını, insan faaliyetlerinin neden olduğu iklim değişikliğinin Dünya’nın fiziksel hareketlerini doğrudan etkilediğini vurguluyor.
Buzulların erimesi ‘buz patencisi’ etkisi yaratıyor
Araştırmaya göre kutup bölgelerindeki buz kütlelerinin eriyerek ekvatora doğru yayılması, Dünya’nın dönüşünü yavaşlatıyor. Profesör Benedikt Soja, bu durumu kollarını iki yana açarak dönüş hızını yavaşlatan bir buz patencisine benzetiyor.
2000–2020 yılları arasında deniz seviyelerinde görülen ani artış, gezegenin kütle dağılımını değiştirerek sirkadiyen ritmi bozuyor. Veriler, mevcut yavaşlama hızının son 3,6 milyon yılın en yüksek oranına ulaştığını gösteriyor.
Milisaniyelik değişim dijital dünyayı tehdit ediyor
Her ne kadar günlerin uzaması yüzyıl başına sadece 1,33 milisaniye gibi küçük bir değer olsa da, bu durum teknolojik altyapı için ciddi riskler barındırıyor.
Bilim insanları, milisaniyelik bu farkın özellikle yüksek hassasiyetli sistemleri felç edebileceği konusunda uyarıyor.
Etkilenebilecek alanlar arasında şunlar bulunuyor:
- Uzay navigasyonu
- Küresel konumlandırma sistemleri (GPS)
- Uydu haberleşme ağları
Dünya’nın dönüşündeki bu beklenmedik yavaşlama, söz konusu sistemlerin senkronizasyonunu bozma potansiyeline sahip.
3,6 milyon yıllık tarihin en hızlı değişimi
Araştırma ekibi, Dünya’nın sismik ve jeolojik tarihini inceleyerek mevcut değişim hızını geçmiş dönemlerle kıyasladı.
Yaklaşık 2 milyon yıl önce benzer bir yavaşlama eğilimi görülse de, 21. yüzyılda yaşanan değişimin hızı ve insan etkisiyle olan doğrudan bağı, iklim tarihinde bir ilk olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, gezegenin dönüşündeki bu sapmanın, iklim krizinin sadece atmosferi değil, Dünya’nın fiziksel temelini de sarsmaya başladığını ortaya koyduğunu belirtiyor.
Fotoğraf Kaynak:https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/gezegenin-ritmi-bozuluyor-dunya-nin-donusu-insan-eliyle-yavasliyor-2486837
Haber Giriş: 14.03.2026 19:58
