Bilim dünyasında çığır açabilecek bir gelişmeye imza atan araştırmacılar, yapay zeka destekli yöntemlerle genetik kodun yapısını değiştirmeyi başardı. Columbia University ve Harvard University bünyesinde yürütülen çalışmada, yaşamın temel yapı taşlarından biri olan genetik sistem yeniden tasarlandı.
20 Amino Asitten 19’a: Radikal Bir Değişim
Bilindiği üzere genetik kod, proteinlerin yapı taşları olan 20 farklı amino asit üzerine kurulu. Araştırma ekibi, bu yapıdan bir amino asidi çıkararak sistemin çalışıp çalışamayacağını test etti.
Bu kapsamda hedef alınan amino asit “izolösin” oldu. Yapılan analizlerde, bu amino asidin valine ile yer değiştirme potansiyelinin yüksek olduğu belirlendi.
Escherichia coli Üzerinde Test Edildi
Deneyler, genetik araştırmalarda sıkça kullanılan E. coli bakterisi üzerinde gerçekleştirildi. İlk aşamada 36 temel gen incelendi ve bazı genlerin izolösin olmadan da işlevini sürdürebildiği görüldü.
Her ne kadar bazı hücreler bu değişikliğe uyum sağlayamasa da, belirli genlerin etkilenmeden çalışmaya devam etmesi dikkat çekti.
Ribozom Yapısı Yapay Zeka ile Yeniden Tasarlandı
Protein üretiminden sorumlu olan ribosome üzerinde yapılan mühendislik çalışması, araştırmanın en kritik aşamasını oluşturdu.
Bilim insanları, derin öğrenme tabanlı yazılımlar kullanarak ribozomun küçük alt birimindeki 21 proteinin tamamından izolösin amino asidini çıkarmayı başardı. Bu süreçte özellikle bazı genlerde karşılaşılan zorluklar, yapay zekanın önerdiği alternatif protein dizilimleri sayesinde aşıldı.
Yapay Zeka Modelleri Süreci Hızlandırdı
Araştırmada, protein yapılarının tahmin edilmesinde devrim yaratan AlphaFold 2 gibi yapay zeka araçlarından yararlanıldı.
Uzmanlara göre bu tür modeller, insan araştırmacıların genellikle denemekten kaçınacağı kadar radikal değişiklikler önerebiliyor. Ancak bu sistemlerin karar mekanizmasının tam olarak açıklanamaması, hâlâ önemli bir sınırlama olarak değerlendiriliyor.
Daha Yavaş Ama Çalışan Hücreler
Ortaya çıkan yeni ribozom yapısıyla hücrelerin yaşamını sürdürebildiği, ancak büyüme hızının normal E. coli’ye kıyasla yaklaşık yüzde 60 seviyesinde kaldığı tespit edildi.
Bu sonuç, genetik kodun esnekliğine dair önemli bir kanıt sunarken, yaşamın kökenine ilişkin teorilere de yeni bir bakış açısı kazandırıyor.
Bilim Dünyası İçin Yeni Ufuklar
Bu çalışma, genetik mühendisliği ve sentetik biyoloji alanında yeni kapılar aralayabilir. Amino asit sayısının azaltılması, gelecekte daha basit veya özel amaçlı organizmaların tasarlanmasının önünü açabilir.
Haber Kaynak-Fotoğraf Kaynak:https://shiftdelete.net/yapay-zeka-ile-genetik-kod-yeniden-tasarlandi
Haber Alış Saati:01.05.2026 – 16:07
