Küresel iklim krizinin en hassas bölgelerinden biri olan Alaska’da, binlerce yıldır donmuş halde bulunan permafrost tabakası hızla çözülüyor. Yeni araştırmalar, bu sürecin yalnızca bölgesel değil, küresel ölçekte ciddi sonuçlar doğurabilecek bir dönüşüme işaret ettiğini ortaya koyuyor.
University of Massachusetts Amherst araştırmacıları tarafından yürütülen çalışma, Arktik ekosisteminin geri dönülmesi zor bir değişim sürecine girdiğini ortaya koyuyor.
44 yıllık verilerle kapsamlı analiz
Araştırma ekibi, kuzey Alaska’daki gözlem eksikliğini gidermek amacıyla 1980–2023 yıllarını kapsayan geniş ölçekli bir modelleme sistemi kullandı. “Permafrost Su Dengesi Modeli” ile kar birikimi, yer altı suyu hareketleri ve donmuş toprak katmanındaki değişimler detaylı şekilde analiz edildi.
Süper bilgisayar destekli bu çalışmalar, bölgedeki su döngüsünün ve kimyasal yapının son kırk yılda radikal biçimde değiştiğini ortaya koydu.
“Kadim karbon” atmosfere karışıyor
Permafrost tabakası, on binlerce yıl boyunca bitki ve hayvan kalıntılarından oluşan organik karbonu depoluyordu. Ancak artan sıcaklıklarla birlikte bu tabaka çözülerek söz konusu karbonun serbest kalmasına neden oluyor.
Bilim insanları, çözünmüş organik karbonun nehirler aracılığıyla Arktik Okyanusu’na taşındığını ve burada karbondioksite dönüşerek atmosfere salındığını belirtiyor. Her yıl yüz milyonlarca ton karbonun bu süreçle döngüye girmesi, küresel ısınmayı hızlandıran kritik bir geri besleme mekanizması olarak değerlendiriliyor.
Erime mevsimi uzuyor, dengeler değişiyor
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de erime mevsiminin belirgin şekilde uzaması oldu. Önceden yaz sonunda sona eren çözülme süreci, artık sonbaharın ilerleyen dönemlerine kadar devam ediyor.
Bu değişim, yalnızca karasal ekosistemleri değil, Beaufort Denizi’ndeki tuzluluk dengesi ve besin zinciri üzerinde de etkili oluyor. Karadan okyanusa taşınan maddelerin artışı, deniz ekosistemlerinde kimyasal ve biyolojik değişimlere yol açıyor.
Küresel iklim sistemi için kritik uyarı
Uzmanlara göre permafrost çözülmesi, iklim değişikliğini hızlandıran “geri besleme döngülerinden” biri olarak öne çıkıyor. Atmosfere salınan karbon miktarının artması, sıcaklıkları daha da yükselterek çözülme sürecini hızlandırıyor.
Bilim insanları, bu sürecin tam olarak anlaşılmasının ve kontrol altına alınmasının, küresel ısınmayla mücadelede kritik öneme sahip olduğunu vurguluyor.
Fotoğraf Kaynak:https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/alaska-da-zaman-ayarli-karbon-bombasi-donmus-topraklar-cozuluyor-iklim-krizi-derinlesiyor-2493426
Haber Giriş: 08.04.2026 18:29
