Oxford Üniversitesi tarafından 1,8 milyon kişiyi kapsayan kapsamlı bir analiz, vejetaryen bireylerin beş farklı kanser türünde daha düşük risk taşıdığını ortaya koydu.
Ancak araştırma, vejetaryen beslenmenin bazı kanser türlerinde risk artışıyla da ilişkilendirilebileceğine işaret ediyor.
Çalışmada, beslenme tercihleri ile kanser türleri arasındaki ilişkinin karmaşık bir yapıya sahip olduğu vurgulanırken, uzmanlar sonuçların genelleştirilmeden ve dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Oxford University araştırmacıları tarafından yürütülen ve 1,8 milyon kişinin verilerinin incelendiği çalışma, diyet örüntülerinin farklı kanser türleri üzerindeki etkisini bu ölçekte sayısallaştıran ilk araştırma olma özelliği taşıyor. Araştırmanın bulguları, bilim dünyasının saygın yayınlarından British Journal of Cancer’da yayımlandı.
Araştırma sonuçlarına göre vejetaryen bireylerin bazı kanser türlerindeki risk oranları sıralı şekilde şöyle:
- Pankreas kanseri: Yüzde 21 daha düşük risk
- Böbrek kanseri: Yüzde 28 daha düşük risk
- Multipl miyelom: Yüzde 31 daha düşük risk
- Prostat kanseri: Yüzde 12 daha düşük risk
- Meme kanseri: Yüzde 9 daha düşük risk
Çalışmada ayrıca, özellikle işlenmiş et tüketiminin azaltılmasının bu risk düşüşünde koruyucu bir etkiye sahip olabileceği vurgulanıyor.
“Sorun sebzelerin fazlalığı değil, etin kendisi olabilir
” diyen araştırmanın yazarlarından epidemiyolog Tim Key, risk farkının yalnızca vejetaryen bireylerin daha sağlıklı bir yaşam tarzına sahip olmasıyla açıklanamayacağını vurguladı. Key’e göre bulgular, özellikle salam, sosis ve jambon gibi işlenmiş etlerin, kanser riskini artıran biyolojik mekanizmalarla ilişkili olabileceğine işaret ediyor.
Uzmanlar, etin yüksek sıcaklıkta pişirilmesi sırasında ortaya çıkan bazı kimyasal bileşiklerin yanı sıra işlenmiş etlerde kullanılan nitrat ve nitritlerin hücre DNA’sında hasara yol açabildiğine dikkat çekiyor. Dünya Sağlık Örgütü de daha önce işlenmiş etleri “kanserojen” olarak sınıflandırmıştı.
Ancak çalışma, kanser riskinin her tür için aynı yönde değişmediğini de ortaya koyuyor. Bulgulara göre vejetaryen bireylerde en yaygın özofagus (yemek borusu) kanseri türünün riskinin yaklaşık iki kat arttığı belirlendi. Vegan bireylerde ise bağırsak kanseri riskinin, et tüketenlere kıyasla daha yüksek olduğu saptandı.
Araştırmacılar bu durumu, hayvansal ürünlerde daha yüksek oranda bulunan bazı besin öğelerinin özellikle kalsiyum ve B12 vitamininin yetersiz alımıyla ilişkilendiriyor. Daha önce yapılan çalışmalar, kalsiyum alımının bağırsak kanseri riskini azaltıcı bir etkiye sahip olabileceğini göstermişti.
20 yıllık takip verisi
Çalışma, ağırlıklı olarak Birleşik Krallık ve ABD’de yaşayan katılımcıların yaklaşık 20 yıllık takip verilerini kapsıyor. Katılımcılar beslenme alışkanlıklarına göre gruplandırılırken, obezite ve alkol tüketimi gibi diğer risk faktörleri de analizlere dahil edildi.
Araştırmada yer alan 1,64 milyon et tüketen katılımcının günlük ortalama et tüketiminin yaklaşık 50 gram olduğu belirlendi. Bu miktar, yaklaşık bir sosis ya da iki dilim jambona denk geliyor.
Ne anlama geliyor?
Araştırmacılar, meyve, sebze ve lif ağırlıklı beslenmenin yanı sıra işlenmiş etten kaçınmanın bazı kanser türleri açısından koruyucu olabileceğine dikkat çekiyor. Ancak elde edilen bulgular, bu etkinin tüm kanser türleri için geçerli olmadığını da açıkça ortaya koyuyor.
Bu yönüyle çalışma, “vejetaryenlik kanseri önler” gibi basit bir yargıdan ziyade daha nüanslı bir tablo sunuyor. Uzmanlara göre beslenme biçimi, farklı kanser türlerini farklı şekillerde etkileyebiliyor; mesele yalnızca eti bırakmak değil, aynı zamanda besin çeşitliliğini ve mikro besin dengesini korumak.
Kaynak:https://gazeteoksijen.com/saglik/vejetaryenler-bazi-kanser-turlerinde-daha-dusuk-risk-tasiyor-267179
27.02.2026-13:22
