Bilim dünyası, bağırsak sağlığının ruh halinden obeziteye kadar genel iyilik hali üzerindeki etkisini her geçen gün daha net ortaya koyuyor. Uzmanlar, “ikinci beyin” olarak tanımlanan bağırsak mikrobiyomunun korunması için uzak durulması gereken 5 temel besin grubunu paylaştı.
Aynı zamanda sağlıklı bir yaşam için bağırsakları korumaya yönelik “altın kurallar” da sıralanarak, beslenme alışkanlıklarının bu süreçte ne kadar belirleyici olduğu vurgulandı.
Bilim, bağırsakların vücudun geri kalanıyla nasıl bir etkileşim içinde olduğunu her geçen gün daha iyi anlıyor.
Ortaya çıkan her yeni bilgiyle birlikte uzmanlar da beslenme konusunda verdikleri önerileri güncelleyerek, bağırsak sağlığının önemine dikkat çekiyor.
Uzmanlar, haftada en az 30 farklı sebze ve meyve türü tüketilmesini ve lif alımının artırılmasını öneriyor. Ayrıca Akdeniz diyetinin uzun ve sağlıklı bir yaşamın anahtarlarından biri olabileceği vurgulanıyor.
Beslenme bilimcisi Toral Shah, bağırsak mikrobiyomunun vücut için üstlendiği önemli görevlere dikkat çekerek, “Bağırsaklarımız yediğimiz yiyecekleri parçalar, besinlerin emilmesini sağlar ve zararlı patojenlerle savaşır” hatırlatmasında bulunuyor. Shah, bağırsak sağlığının ruh sağlığından karaciğer sağlığına, obeziteden genel iyilik haline kadar birçok alanda belirleyici olduğunu söylüyor.
Vücudumuzun diğer bölümleri gibi bağırsaklarımız da kişiye özel bir yapıya sahip. Bu da aynı yiyeceklerin herkes üzerinde aynı etkiyi göstermediği anlamına geliyor.
Buna rağmen uzmanlara göre iyi bir bağırsak sağlığı için öncelik verilmesi gereken ve uzak durulması gereken bazı besinler bulunuyor. İşte bu konuda uzmanların öne çıkardığı başlıklar.
1. Ultra işlenmiş gıdalar
Yapay tatlandırıcılar, aroma artırıcılar, emülgatörler ve çeşitli katkı maddeleri kullanılarak üretilen bu gıdalar; sosis, kahvaltılık gevrek ve dondurma gibi ürünleri kapsıyor.
Ultra işlenmiş gıdaların neden zararlı olduğuna dair tüm detaylar henüz netleşmiş değil. Ancak yakın zamanda yapılan bir araştırma, bu tür gıdaların bağırsak mikrobiyomunu olumsuz etkilediğini ve yaklaşık 32 farklı sağlık sorunuyla ilişkilendirilebileceğini ortaya koydu.
tamamen vazgeçmek zorunda değilsiniz. Uzmanlar %80’e %20 kuralını uygulamanızı öneriyor. %80 sağlıklı beslenmeye çalışın ve kalan %20’de kendinizi ödüllendirin.
2. Kızartılmış gıdalar
Kızartılmış yiyecekler, sindirimi zorlaştıran ve bağırsak mikrobiyomunu olumsuz etkileyebilen doymuş ve trans yağlar içeriyor.
Bu nedenle soteleme gibi yöntemler, hem yağ tüketimini azaltmak hem de sindirimi kolaylaştırmak açısından daha iyi bir alternatif olarak öneriliyor. Böylece bağırsaktaki faydalı bakteriler üzerindeki olumsuz etki de azaltılabiliyor.
Kızarmış yiyeceklerden tamamen vazgeçmek zor geliyorsa, 80/20 kuralının bu noktada da uygulanabileceği belirtiliyor.
3. Yüksek şekerli yiyecekler
Ne yazık ki bisküvi ve kek gibi ürünler, rafine şeker oranı yüksek olduğu için sık tüketildiğinde bağırsak sağlığını olumsuz etkileyebiliyor.
Şeker, bağırsaklarda iltihaplanmaya yol açabiliyor ve bu durum vücudun ihtiyaç duyduğu faydalı bakterilere zarar verebiliyor.
Ayrıca yüksek şekerli yiyecekler sadece tatlılar ve hamur işleriyle sınırlı değil. Meyve suları, bazı yoğurtlar, hazır soslar, çorbalar ve hatta salata soslarının içinde bile beklenenden fazla şeker bulunabiliyor. Bu yüzden alışveriş sırasında ürün etiketlerini kontrol etmenin önemli olduğu vurgulanıyor.
İngiltere Ulusal Sağlık Hizmetleri (NHS), yetişkinlerin günlük şeker tüketiminin 30 gramı, yani yaklaşık yedi küp şekeri geçmemesi gerektiğini öneriyor.
4. Yapay tatlandırıcılar
Şekerden uzak durmak, otomatik olarak yapay tatlandırıcılara yönelmek anlamına mı geliyor? Yapay tatlandırıcılar, şeker ve kalori içermemeleri nedeniyle sıkça tercih ediliyor.
Ancak uzmanlar, hayvanlar ve insanlar üzerinde yapılan çalışmaların çelişkili sonuçlar vermesi nedeniyle, yapay tatlandırıcıların bağırsak sağlığı üzerindeki etkileri konusunda henüz net bir görüşe sahip değil. Bu alanda daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğu belirtiliyor.
5. Alkol
Beslenme uzmanı Rohini Bajekal, alkolün bağırsak sağlığı açısından en olumsuz yaşam tarzı tercihlerinden biri olabileceğini söylüyor. Bajekal, alkolün iyi ve kötü bakteriler arasındaki dengeyi bozabildiğini, mide astarındaki hücreleri tahriş ederek kronik iltihaplanmaya yol açabileceğini ifade ediyor.
Uzmanlara göre orta düzeyde alkol tüketiminin ciddi bir zarar yaratması her zaman beklenmese de, haftada 14 birimden fazla alkol alındığında şişkinlik, kabızlık ve mide rahatsızlıkları görülebiliyor. Bir birim alkol; yarım bardak bira, 25 mililitre yüksek alkollü içki ya da küçük bir kadeh şaraba (125 mililitre) denk geliyor.
Ancak bu kuralın olası bir istisnası da var. King’s College London’daki araştırmacılar, kırmızı şarabın bağırsak sağlığına bazı faydalar sağlayabileceğini ortaya koydu. Çalışmada yer alan araştırmacılardan Caroline Le Roy, kırmızı şarabın kalp sağlığı üzerindeki uzun süredir bilinen faydalarına dikkat çekerek, bu etkinin bağırsak mikrobiyomu ile bağlantılı olabileceğini belirtti. Le Roy, orta düzeyde kırmızı şarap tüketiminin daha sağlıklı bir bağırsak yapısıyla ilişkili olabileceğini söyledi.
Kaynak:https://www.cumhuriyet.com.tr/saglik/bagirsak-sagligi-icin-en-kotu-gidalar-neler-2482874
01.03.2026-12:10
