Paylaşma ve fedakârlık, insan davranışlarının en karmaşık yönleri arasında yer alıyor. Bazı insanlar sahip olduklarını kolaylıkla paylaşırken, bazıları ise kendi çıkarlarını ön planda tutabiliyor. Uzun yıllardır bilim insanları bu farklılığın karakterden mi yoksa biyolojik faktörlerden mi kaynaklandığını araştırıyor.
Yeni bir araştırma ise bu soruya farklı bir açıdan yaklaşarak dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Çalışmaya göre insanların ne kadar cömert ya da bencil davranacağı, yalnızca kişilik özellikleriyle değil, beynin farklı bölgeleri arasındaki sinirsel uyumla da yakından ilişkili olabilir.
Araştırma bilim dünyasında ilgi gördü
Araştırmanın sonuçları PLOS Biology dergisinde yayımlandı. Çinli ve İsviçreli bilim insanlarının ortak yürüttüğü çalışmada, bencillik ve cömertlik davranışlarının beynin belirli bölgeleri arasındaki iletişimle bağlantılı olup olmadığı incelendi.
Bilim insanları özellikle beynin frontal (ön) lobu ile parietal (yan) lobu arasındaki etkileşimin sosyal kararlar üzerindeki etkisine odaklandı.
Beynin iki bölgesi sosyal kararları etkiliyor
Araştırma kapsamında 44 katılımcı üzerinde deney yapıldı. Çalışmada, bu iki beyin bölgesi arasındaki sinirsel faaliyetlerin uyumlu hale getirilmesinin insanların kararlarını nasıl değiştirdiği gözlemlendi.
Bilim insanları deney sırasında Transkraniyal Alternatif Akım Uyarımı (tACS) adı verilen invaziv olmayan bir yöntem kullandı. Bu teknikte kafatası üzerinden verilen düşük seviyeli elektrik akımlarıyla nöronların belirli ritimlerde eş zamanlı çalışması sağlanıyor.
Deneyde “Diktatör Oyunu” kullanıldı
Deney sürecinde katılımcılara ekonomi ve psikoloji araştırmalarında sıkça kullanılan “Diktatör Oyunu” oynatıldı.
Toplam 540 farklı senaryoda, katılımcılara belirli miktarda para verildi ve bu parayı karşı tarafla ne kadar paylaşmak istedikleri soruldu.
Normal koşullarda bireylerin çoğu kendi kazancını artırmaya eğilimli davranırken, beyin uyarımı uygulandığında sonuçların belirgin biçimde değiştiği görüldü.
Senkronizasyon arttıkça cömertlik de artıyor
Araştırmacılar, özellikle frontal ve parietal bölgeler arasında gama ritminde senkronizasyon sağlandığında katılımcıların daha cömert kararlar aldığını tespit etti.
Deneyde yer alan kişiler, kendi kazançları azalsa bile karşı tarafın alacağı payı daha fazla gözetmeye başladı.
“Sosyal kararların anahtarı olabilir”
Çalışmanın liderlerinden Jie Hu, araştırmanın en önemli yönünün neden-sonuç ilişkisi kurabilmesi olduğunu belirtti. Hu’ya göre beyindeki belirli ağların iletişimini değiştirmek, insanların paylaşım kararlarını doğrudan etkileyebiliyor.
Araştırmacılardan Christian Ruff ise elde edilen bulguların beynin sosyal karar mekanizmalarını anlamada önemli bir adım olduğunu ifade etti. Ruff’a göre bu sonuçlar, insanların iş birliği yapma eğiliminin arkasındaki biyolojik süreçleri açıklamaya yardımcı olabilir.
Fotoğraf Kaynak:https://www.cumhuriyet.com.tr/yasam/bencillik-durtusu-sandiginiz-gibi-olmayabilir-bilim-insanlarindan-carpici-kesif-2485279
Haber Giriş: 09.03.2026 15:10
